١_ هوزانڤانيَ ئه‌غریقی ئاناکریون ئه‌ويَ ژیای ل جه‌رخيَ شه‌شيَ به‌ريَ زایینی ، ئه‌وی تری دخار جه‌ند لبيَت تری مان دگه‌وریا ویدا وپيَ مر .
٢_ هوزانڤان تربنادر هه‌ڤاله‌کيَ وی هيَژیره‌ک تيَوه‌رکر ئيَکسه‌ر جوو دده‌ڤيَ ویدا وما دگه‌وریا ویدا پيَ مر .
‌٣_ ورزش‌ڤان ئه‌سکیلوس لبه‌ر ده‌رگه‌هيَ مالا خوه‌ دانیشت بی ده‌ميَ ته‌یره‌کيَ بازی کیسه‌له‌ک دناڤ پيَت خوه‌ دا هه‌لگرت بی ول راستا سه‌ريَ وی که‌ت ئه‌و ئيَکسه‌ر پيَ مر .
٤_ نڤیسه‌ريَ شانویيَ یوربیدس هنده‌ک سه‌یان هيَرش کريَ وپرت پرت کر، ئه‌وی ژی گیانيَ خوه‌ ژ ده‌ستدا .
٥_ پيَتول زیوجانس داخاز کر ده‌ميَ دمریت لسه‌رسه‌ری بهيَته‌ ڤه‌شارتن جونکه‌ باوه‌ریا وی وه‌سا بی کو ديَ دونیا وه‌رگه‌رهت وئه‌گه‌ر وه‌رگه‌رها ديَ ئه‌و لسه‌ر پيَت خوه‌ راوه‌ستیت .
٦_ پيَتوليَ مه‌زن ئه‌رستو( 384 _ 322 ب ز) ئه‌وی بخوه‌ خوه‌ هاڤيَت دناڤ ده‌ریایدا ده‌ميَ نه‌شیای بزانیت ئه‌گه‌ريَ پيَليَت ده‌ریای جی یه‌ وهه‌ر وه‌سا بو جی دروژيَ دا بیست جاران گورانکاری تيَدا جيَدبن .
٧_ شاهيَ توره‌ڤان مسیریادس ( 132_ 63 ب ز)  دترسا بمریت ب ژه‌هريَ داخاز ژ خزمه‌تاريَ خوه‌ کر بجه‌ک ژه‌هريَ بکه‌ت ناڤ خارنيَ دا کو له‌شيَ وی فيَربیت لسه‌ر هنديَ ، روژا بریاردای خوه‌ بکوژیت هنده‌ک  ژه‌هره‌ خار به‌ليَ پيَ نه‌مر  داخاز ژ پاسه‌وانيَ خوه‌ کر  به‌ره‌کيَ لسه‌ريَ وی بده‌ت .
٨_ هونه‌رمه‌ند کالخاس  یيَ مری بکه‌نی ،ئه‌و ئيَک روژيَ بتنيَ ما ساخ پشتی ئه‌و ده‌ميَ خيَفزانکا بو دیارکری کوديَ تيَدا مریت .
٩_ پيَتول هرقلتیس  ریخا جيَلان لسه‌ر له‌شيَ خوه‌ ددا  هه‌تا مری ژی .
١٠_ پيَتول زه‌ینون  تله‌کا خوه‌ ژيَڤه‌کر ده‌ميَ ژیيَ وی گه‌هشتی 90 سالیيَ وخوینا وی هه‌ر  به‌رده‌وام یا درشیت ، ئه‌وی پيَ وده‌ستيَن خوه‌ ل ئه‌ردی  ددان وئه‌ف به‌یتا هوزانيَ دگوت: جئت الی هنا فلماذا أتيت بي 
١١_ هزرڤانيَ رومانی یيَ پيَترانک برجرینوس ئاگره‌کيَ مه‌زن هه‌لکر وزور یيَ که‌یف خوش بی ب ده‌نگ وره‌نگيَت ئاگری پاشی خوه‌ هاڤيَت تيَدا .
١٢_ توره‌ڤانيَت رومان سنکا ولوکان وبتروینوس هه‌میان ده‌ماريَت ده‌ستيَن خوه‌ پرت پرت کرن ومان ل ژڤانيَ مرنيَ ژ به‌ر ويَ فه‌رمانا دکتاتور نیرونی  ده‌رئيَخستی ورینشت  ته‌ماشه‌ی ڤيَ دوماهیکيَ دکر .
١‌٣_ وزانڤان هلفنوس سبینا  ملله‌تی هزرکر ئه‌و ئيَک ژ خوین ريَژانه‌ ژبه‌ر هنديَ ليَ کومبین وکوشت .
١٤_ ئابیوس یه‌که‌م که‌سه‌ دميَژوويَدا  په‌رتووک دورستکری  لسه‌ر جيَکرنا زادی وخارنيَ  هه‌ڤاليَت وی ئه‌و داخاز کر زادخارنه‌کا مه‌زن  ده‌ميَ وی زانی ئه‌و پاريَت وی هه‌ین تيَرا وی ناکه‌ن هه‌یڤه‌کيَ  به‌رده‌وام ئه‌وی خارن خار هه‌تا مری .
١٥_ هوزانڤانيَ چینی لیبو (762 _ 700 ب ز)  رابی ل پاپوره‌کا بجیک سیار بی دشه‌فوکا خوشدا ( 14 شه‌ڤی) مه‌ی ڤه‌خار وستران گوتن وهوزان ڤه‌هاندن وده‌ميَ وی هه‌ولدای ويَنيَ هه‌یڤيَ ڤه‌گوهيَزیت سه‌ر ده‌ریای ئيَکسه‌ر پاپور وه‌رگه‌رها  وخه‌ندقی .
١٦_ هوزانڤانيَ ئیتالی بترارکه‌ ( 1304_ 1374) خوه‌ دريَژکر سه‌ر جهيَ خوه‌ وهاته‌ راگه‌هاندن ئه‌و یيَ مری وهيَلا روژه‌کيَ لدویڤ وه‌سیه‌تا  وی وئه‌و مه‌نده‌هوش مان ده‌ميَ دیتی رابی وخوه‌ راست کر وپاشی 30 سالان ژیا پشتی هینگيَ .
١٧_ يَتوليَ ئینگلیزی فرانسیس بیکون( 1561 _ 1626)  گیانه‌وه‌ريَت مری دحه‌شاندن ب قه‌راسيَ جلید دا بزانیت کا ديَ ئه‌ف گیانه‌وه‌ره‌ جه‌ند خوه‌ گرن ونارزن ، ئه‌و بخوه‌ ژ سارمادا مر .
١٨_ نڤیسه‌ريَ ئینگلیزی روبرت برنز (1595 _1640) ئه‌وی مال ئاڤاهی کر دويَ روژيَ دا یا وی هزر کری .
١٩_ شکسپیر وتوره‌ڤانيَ ئه‌سپانيَ سرفانتس دئيَک روژيَدا مرین 22 ئه‌پریليَ سالا 1616ز .
٢٠_ موليَر ئه‌کته‌ريَ شانوڤانيَ ناڤدار (1725 _ 1783) بروله‌کيَ رادبی دئيَک ژ شانوگه‌ریيَت خوه‌دا ، روليَ وی ئه‌ڤه‌ بی وه‌سا خوه‌ دیارکه‌ت نه‌خوشه‌ وهه‌ر کوخی وخوین هات خاريَ ، ده‌ميَ په‌رده‌ هاتیه‌ راکرن ئه‌و مربی ، ناڤيَ شانوگه‌ریيَ.
٢١_ توره‌ڤانيَ ئه‌مریکی جیمس ئوتس 1725 1793 هه‌رده‌م خوزی دخاست بمریت ل ئه‌سمانا ، کو بالنده‌ک بازیه‌ک هه‌لگریت وبمریت دناڤ تبليَت ویدا ، ده‌ميَ ئه‌و  دگه‌رها لناڤ بیستانيَ خوه‌ بریسکه‌کيَ ليَدا ئيَکسه‌ر کوشت .
٢٢_ هوزانڤانيَ ئینگلیزی لورد بیرمن ( 1877 _ 1824) مالئاڤاهی کر ده‌ميَ نوژداريَ جار کيَلویيَت خوینيَ ژيَ کيَشاین ژ بو جاره‌سه‌ریا مه‌لاریيَ .
‌٢٣_ هوزانڤانيَ ئه‌لمانی ڤون تومل دۆميَ مری لسالا 1824 ز داخاز کر بهيَته‌ ڤه‌شارتن  دناڤ خولولاهیا داريَ دا هه‌تا نوکه‌ ژی یيَ ساخه‌
٢٤_ هوزانڤانيَ بریتانی شیللی ( 1792 _ 1837) یيَ مری ب خه‌ندقینيَ ، ده‌ميَ که‌له‌خيَ وی سوتی دليَ وی نه‌ هاته‌ سوتن ، هه‌ڤژینا وی لگه‌ل خوه‌ دبر کیڤه‌ جووبا .
٢٥_ هوزانڤانيَ ئوسکوتله‌ندی داڤیدسون  (1857 _ 1909)  رابی 200 جنیه ژ به‌رناردشوی ده‌ین کر وبریاردا بله‌ز ئه‌ڤی پاره‌ی  بکيَم ترین ده‌م بزڤرینت ڤه‌ ، ژ به‌ر هنديَ ب شه‌ڤ وروژ کار دکر دا ئيَک ژ کاريَت خوه‌ یيَت شانوگه‌ری ته‌مام بکه‌ت ، شانوگه‌ریا وی سه‌رنه‌که‌فت ، ئه‌وی خوه‌ هاڤيَت دده‌ریایيَ المانش دا .
٢٦_ ترانه‌کريَ ئه‌مریکی مارک تواین  خودانيَ رومانا توم سوایر ،ئه‌ڤ ناڤداره‌ ژدایک بوویه‌ لروژا المذنب هیلی خویا بی لسالا 1835  ، ئه‌وی پيَشبینی کر ئه‌و ديَ مریت ده‌ميَ جاره‌کا دی دیاربیت ڤه‌ ولسالا 1910ز ئه‌ڤ ستيَره‌ دیار بی وئه‌وژی مری .
٢٧_ توره‌ڤانيَ بریتانی شاکری  (1811 _ 1863)یيَ مری ب ته‌خميَ‌ و پيَتوليَ ئینگلیزی بنسام 1748 1832  سامانه‌ک وهه‌روه‌سا وه‌سیه‌ته‌ک لدویڤ خوه‌ هيَلان کو له‌شيَ وی ساليَ جاره‌کيَ نیشا قوتابیيَت زانکویيَ بده‌ن ونوکه‌ له‌شيَ وی به‌رده‌وام پيَشجاڤه‌ .
٢٨_ توره‌ڤانيَ ئه‌مریکی هوسون ژ دایکبوویيَ سالا1804 ز بدريَژیا ژیيَ خوه‌ یيَ ره‌شبین بی ژ به‌ر ژمارا 64 ئه‌وی ژمارا 64 ژيَدبر ژ هه‌می په‌رتووک وبیرهاتنيَت خوه‌ ودوو جاران 63 دنڤيَسی ، مالئاڤاهی کر لسالا1864ز .
٢٩_ میريَ هوزانڤانيَت روس بوشکن (1799 _1837) یيَ هاتیه‌ کوشتن دشه‌ره‌کيَ دا بشیری وهوزانڤانيَ روسی لرمنتوڤ ( 1814_ 1841) هوزانه‌ک ڤه‌هاند بناڤيَ مرنا هوزانڤانی وئه‌وژی هه‌روه‌سا یيَ هاتی کوشتن دشه‌ره‌کيَ بشیری لگه‌ل دوژمنيَ خوه‌ .
٣٠_  توره‌ڤانيَ ئینگلیزی ئارنولد بنیت (1867_ 1931) یيَ مری ب ئيَشا تیڤویيَ پشتی گلاسه‌کيَ ئاڤا رویباريَ (السین) ڤه‌خاريَ دا کو دیارکه‌ت باقژه‌ وته‌ندروسته‌.
٣١_ هوزانڤانيَ روسی سرجی ئاسنین (1895_ 1925) رابی ده‌ماره‌کيَ ده‌ستيَ خوه‌ بری وهوزانه‌ک ب خوینا خوه‌ نڤيَسی وپاشی خوه‌ سيَداره‌دا .
٣٢_ هوزانڤانيَ ئینگلیزی روبرت برول (1877_ 1915)  پيَشیه‌کيَ پيَڤه‌دا وئيَکسه‌ر پيَ مر ، پاره‌ وسامانيَ خوه‌ هيَلا بو سيَ هوزانڤانا ئه‌وژی ئه‌ڤه‌نه‌ جیلمان ئایروکرومی ئالتر دلامار
٣٣_ لسالا 1933 ز سه‌رکرديَ بناڤ وده‌نگ هيَتله‌ری فه‌رماندا  کو نڤیسه‌ر ئارنست توله‌ر په‌رتووکا خوه‌ هه‌میيَ داعیرت ئه‌و په‌رتووک دژی نازیان نڤيَسی بی ویا پيَک هاتبی ژ 470 لاپه‌ران !! ئه‌ڤ په‌رتووکه‌ هه‌می خار هاتا پيَ مری .