دا جورئهتتر باخڤين
عثمان يونس ئێتویتی
ئهندامێ جڤاتا پارێزگهها دهوكێ
ل ژمارێن 26- 16 - رۆژناما وار ل بپ 4، كاك فازل عومهر دوو بهرسف بۆ گوتارا من و بهرسڤا من داييه، لێ د بهرسڤا دووێدا لبن ناڤ و نيشانا دا ئاشكهراتر باخڤين، پشتي خوندنا من بۆ بهرسڤا كاك فازلي وهسا من ههستپێكر كو كاك فازل دلگرانييهك لدهڤ پهيدا بوويه، بۆ بهرسڤا من ئهوا د ژمارا 21 رۆژناما وار ل بپ 4 هاتبوو بهلاڤهكرن.
من باوهري ب هندێ ههيه كو دان و ستاندنا بيێ بههرا كهساتيێ بێته ئارمانج دێ يا بهرههمدار بيت لهورا من د گوتارا خويا ئێكێدا بهحسێ هندێ كرييه كا عهلمانييهتێ چهند كارلێكرن ل سهر ههمي لائيكييان كرين نهخاسمه ل سهر لائيكيێن كوردستانێ ئهوژي د بهرچاڤنهكرنا پهيدابوونا عهلمانييهتێ دچارچوڤهيێ شارستانييهتا وێ يا رۆژئاڤييدا ب رِه و رِويشالێن فهلسهفهيا وێ يا ئهغريقيڤه و ب كهلتۆرێ وێ يێ رِۆمانيڤه و ب زێدههييا وێ يا مهسيحيڤه، ئهز وهسا دبينم كو كارلێكرن يا نێگهتێڤ يا ل سهر وان كري چونكي ئهڤ چهنده ژي ديار دبيت د سهرهدهريكرنا وان د گهل پارت و بزاڤێن ئيسلاميدا ئهوژي بێي بهرچاڤ وهرگرتنا پهيدابوونا عهلمانييهتێ و شينبوونا وێ دژينگهها رۆژئاڤادا.
لائيكيێن كوردستانێ يێن كهتينه شاشييهكا گهلهك مهزن كو سهرهدهرييێ د گهل ههمى رِهوت و پارتێن ئيسلامى ب ئێك رِهنگ و ب ئێك بهرێخودان و ب ئێك ههلوێست دكهن، ئهڤه ژى دبيته ئهگهرێ: (ههلوهشاندن و ههرِفاندن و بهرچاڤ وهرنهگرتنا ههمى جوداكارييێن سروشتى، ههلوهشاندن و ههرِفاندنا كارلێكرنا جوگرافى و مێژوويى، ههلوهشاندنا ههمى تخويبێن قوتابخانهيێن هزرى و نهتهوهيى ئهوێن د ناڤ ههر جڤاكهكا مرۆڤاتييێدا ههى).
ههبوونا ڤان رِهنگێن جوداكارييێ تشتهكێ بهديهييه ل دهڤ ههر كهسهكى و ههر پارتهكێ و ههر رِهوشهنبيرهكى، بهلێ هندهك ئهوێن خۆ ب رِهوشهنبير و خودان هزر و بير و بۆچۆن و ئايديۆلۆجيهت ددانن خۆ شاش دكهن، ئهڤان (بديهي)يان ب پشت گوهێ خۆڤه دهاڤێژن و بهرچاڤ وهرناگرن، و وهسا ديار دكهن كو پارت و بزاڤێن ئيسلامي تشتهكێ نهلڤه و ژ ئهفغانستان و جهزائير و غانا دهست پێ دكهت.
لائيكيێن كوردستانێ دكهڤنه شاشييهكا گهلهك مهزن، دهمێ سهربۆرا تاليبان د ئهفغانستانێدا رِهوتێ رِێكخستييا (قاعده) يا ب سهر (اسامه بن لادن) و هندهك پارتێن دى يێن توندرِهو د جيهانا ئيسلاميدا دكهنه نوينهرێن ئيسلامێ و سهربۆران ل سهر ههمى رِهوت و پارتێن ئيسلامى ـ ل ههر جههكى ههبيت ـ بێى جوداكارى و بێى بهرچاڤ وهرگرتن حسێب دكهن. و ئهڤه شاشييهكا گهلهك مهزنه.
لێ جهێ داخێيه ئهڤرۆكه دهمێ كاك فازل بهحسي بياڤێ ئازاديێ دكهت ئهوا تهرخانكري بۆ رۆژنامهنڤيسا د رۆژناما واردا، لێ بۆ من رهنگه ئهڤ ئازادييه تهرخاننهكربيه چونكي من بهرسڤك لسهر بهرسڤا كاك فازلي نڤێسي و هنارت بوو دا د رۆژناما واردا بێته بهرلاڤهكرن لێ جهێ داخێبوو گوتارا من بتهمامي نههاته بهلاڤهكرن، ڤێجا من دڤێت كاك فازل ,وهك سهر نڤيسهري رۆژناما وار ب ئاشكهرا بۆ من بێژيت بۆچي گوتارا من ئهوا لبن ناڤێ وهختێ عهلمانێ ب پاراستنا دهستههلاتا ديني رادبن بهرسڤهك بوو ......... بتهمامي نههاته بهلاڤهكرن، ئهز نوزانم چ ئهگهر ههبوو، ئهرێ ژبهر لاوازييا نڤيسينا بوو، دا كو رۆژناما وار پێ لاواز نهبت، ئان رهنگه يا زڤر بت، ئان ههمي بهرسڤ يێن كاك فازل عومهري تێدا بوون، ئان ههوه هندهك هێلێن سوور ههنه، لێ ئهز نوزانم ژبهر چ نيڤهك ژ گوتارا من نههاته بهلاڤهكرن بلا بهرسڤ بۆ خوندهڤان هێژا بيت.
پشتي پێداچوونا من بۆ بهرسڤێن كاك فازلي بۆ ديار دبيت كو جهندهها خال ههنه پێدڤي راستڤهكرنێنه بۆ كاك فازلي و ئهوێن خۆ ب عهلماني دانن، لێ ژبهر كو دێ بابهت زۆر درێژ بت من بفهر ديت ئهز هندهك خالا دانمه سهر پيتان دا بۆ خوندهڤاني روونتر و ئاشكهراتر بت.
دهمێ من بهرسڤا كاك فازلي خاندي بۆ من ديار دبت كو كاك فازل وهك كهسهكێ عهلماني (ئهو خۆ بڤي ناڤي ناڤ دكهت) ژ دنيدارا ديندار تر لێ تێت دهمێ دبێژيت (ههر دينهك ههبت (دينێ مه ژي دگهلدا) ئيكه نابته دو سێ ئانكو ئهم وهسا هزر دكهين كو ئێك ئيسلام ههيه)، ههر ئهڤ دورشمهيه بانگههلدێرێن ئيسلامێ پێ دئاخڤن و بانگهوازيێ بۆ دكهن، لێ لڤێرێ من دڤێت بێژم عهلماني گومانێ دئێخنه دئيسلامێدا ب بهروڤاييا وێ چهندێ ئهوا كاك فازل دبێژيت چونكي عهلماني دبێژن ئهم لدوف چ ئيسلامێ بچين، ئيسلاما سووني ئا شيعي ئان لدوف رێكخستيا قاعده ئان .....هتد.
ديسا كالێكرنێ ل سهر كاك فازل ديار دبيت دهمێ دبێژيت بهرسڤێن ئاماده هنارتبوون، هندهك رستهيێن گشتى و ئاماده بوون، لڤێرێ مهخسهد ب ڤان ئاخڤتنا چييه، ئهرێ مهخسهد پێ ئهوه كو ئهڤه نه را و هزرو بيرو بۆچوونێن منن، ئهگهر مهخسهد پێ ئهڤه بت ، باشه كاك فازلي چ دهربرييه دا كو خو قورتال كهت ژ ڤێ چهندێ، ئهز وهسا دبينم كو ئهو تشتێ كاك فازلي دهربري بهري وى بيستا و سيها و سهدان دهربرييه، ڤێجا بهرا ب دهستێ چهپێ نههاڤێژه.
ديسا كاك فازل دبيته پارێزهرێ عهلمانييهتێ دهمێ دبێژيت (شهنگسته و بنهمايێن بۆچونا علمانيان (دنياداران، لاييكيان)، جوداكرنا دينى و سياسهتێ يان دهستههلاتا دينى و دهولهتێيه. دهولهت دێ دنيا مرۆڤان ب رێڤه بهت و دين رێكا پاشمرنێ خوهش كهت. علمانيهت بهس ئهڤه يه)، لڤێرێ پسيار ئهوه كێ رێ داييهته و عهلمانييان ئهڤێ چهندێ بۆ ئيسلامێ دانن، ئهرێ خواندنا ههوه بۆ ئيسلامێ راستييا ئيسلامێ هوين گههشتينه ئهڤێ چهندێ ئان تێگههشتنا ههوه بۆ ئيسلامێ ژلايێ دوژمنێن ئيسلامێ زانييه، من دڤێت بۆ مه ديار كت كا ژ چ ژێدهرێن كاك فازلى چنه، ديسا ئهگهر كاك فازل دينێ مهسيحييهتێ بكهته پيڤهر بۆ ڤێ چهندێ ته پشت راستدكهم كو دينێ مهسيحييهتێ ژي بۆ ڤێ چهندێ نههاتييه، ئهگهر تو حسێبكهى كو دينێ مهسيحييهتێ ئنجيل بتنێ نينه ئهڤه خهلهتييهكا مهزنه، چونكي دينێ مهسيحييهتێ ژ ئنجيل و عهدێ كهڤن (عهد القديم) پێكهاتييه، هندي عهد كهڤنه ئهوه تهشريعا مهسيحييهتێ دكهت، و پێدڤييه مهسيحييهت پهيرهو بكهت.
بهرێخودانا كاك فازلێ بۆ مهسهلا دينى بهرێخودانهكا رِۆژئاڤايييه، و ئهگهر ئهڤێ چهندێ بۆ خۆ بكهته بهلگه ((يا خودێ بۆ خودێ و يا قهيسهرى بۆ قهيسهرى)).
بۆ زانين ئهڤ درويشمه سێ چهرخان بهرى هاتنا (عيسا)ى (سلاڤێن خودێ لێ بن) يێ پهيدابووى.
پهيدابوونا ئهڤى درويشمى پشتى كو دهولهتا رِۆمانى كارێ توندوتيژييێ ب كارئنيايى، دژى كۆمهلا مرۆڤێن كو دينێ مهسيحييهتێ كرييه پهيرهو و پرۆگرام بۆ ژيانا خۆ يا دنيايێ، دژى ئهوان كهسان رِاوهستيان، كو دينێ مهسيحييهتێ ب كاردئينان د ناڤ ئمپراتۆرييهتا رِۆمانيدا و پێكۆل دكرن دينێ مهسيحييهتێ د ناڤ دهولهتا رِۆمانيدا بهلاڤ بيت.
ژ بۆ پهيداكرنا ئاشتبوونهكێ د ناڤبهرا دهولهتا رِۆمانى و دينێ مهسيحيدا، ڤێجا سهرێ مهزن يێ دينێ مهسيحييهتێ رِابوو نامهيهك نڤيسى بۆ قهيسهرى، ل سهر هندێ پێكهاتن كو ههر تشتێ پهيوهندى ب سياسهت و دهولهت و ئابۆرى و بازرگانييێ و رِێڤهبرنێڤه ههى ئهڤه ههمى بلا بۆ تهبيت و ئهمژى كۆمهكا (شعائر) و (گقوس)ێن خۆ يێن دينى دێ كهين ل ههر جههكى بێى هندێ تو مايێ خۆ تێبكهى، ڤێجا ئهڤ درويشمه ژ وێرێ هات.
يا دياره كو ئهڤ ديتن بۆچۆنه يا جودا ژ ديتن و بۆچۆنا ئيسلامێ.
يا دياره دينێ ئيسلامێ ههر ژ دهستپێكا هاتنا پێغهمبهرى (سلاڤێن خودێ لێ بن) نهخشه بۆ پێكئينانا دهولهتا ئيسلامى يێ كێشايى.
ژ بهر هندێ سروشتێ شهريعهتێ ئيسلامێ پێدڤى ب چێكرنا دهولهتێ ههيه، بهلكى فهرمانێ ددهت بۆ چێكرنا ئهڤێ دهولهتێ، ڤێجا پێغهمبهرێ خۆشتڤى (سلاڤێن خودێ لێ بن) دهستپێكر ب نهخشهكێشان و خۆبهرههڤكرنێ بۆ ئهڤى كارى. دهستپێكا ئهڤى كارى ژى بهيعا عهقهبێ يا دووێ بوو، ئهڤا هاتييه گرێدان پشتى مشهختبوونێ ژ مهككههێ بۆ مهدينێ.
ئهڤ بهيعا هاتييهدان بۆ پێغهمبهرى (سلاڤێن خودێ لێ بن) ل سهر چێكرنا دهولهتێ، د ناڤبهرا موسلمانان و پێغهمبهريدا (سلاڤێن خودێ لێ بن) كو دهولهتا ئيسلامێ يا ئێكێ بوو د جيهانێدا د ڤێ دهولهتێدا موسلمانان دهستههلات دا پێغهمبهرى (سلاڤێن خودێ لێ بن) و پهيمان ژى دانێ گوهدارييا وى بكهن و ههر كاروبارهكێ ڤێ دهولهتا نوى ب جه بينن، و بهرگرييێ و ژ كيانێ نوييا دهولهتا ئيسلامێ بكهن، ههروهكى دئێته زانين ژ فهرمۆدا پێغهمبهرى(سلاڤێن خودێ لێ بن) دهمێ دبێژيت: ((وعلى الامر بالمعروف والنهي عن المنكر)).
من دڤێت ئهڤێ پسيارێ ژ كاك فازلي بكهم و حهز دكهم ب جورئهت بهرسڤا من بدهت، ئهرێ دورشمێ ژێكجوداكرنێ د ناڤبهرا دينى و سياسهتێ و دينى و دهستههلاتێ و دهولهتێڤه، پشتي خاندنا ته بۆ ئيسلامێ بوو ئان جاڤلێكرنه بۆ رۆژئاڤا، حهز دكهم من ئاگههدار كهت كا چ پهرتووكا ئيسلامي خاندييه ههتا گههشتييه ئهڤێ راستيێ؟؟
ديسا كاك فازل رادبيت ديني و سياتێ بهلاڤه دكهت لسهر خهلكي دهمێ دبێژيت (باشترين رێك بۆ پاراستنا دينى و سياسهتێ ژى، ههردو بهێنه ژێك جوداكرن. دين و دهستههلاتا وى بۆ مهلا و قهشه و معهلمان و پيران بت و سياسهت و دهستههلاتا وێ بۆ سياسهتمهداران بت)، ديسا د جههكێ ديدا دبێژيت و ئهڤه نه ئيسلامه، ئهڤه بكارئينانا ئيسلامێيه بۆ مهرهمێن سياسى نه يێن دينى.
لڤێرێ پسيار ئهوه ئهرێ بۆ چي عهلماني و پارت و بزاڤێن عهلمانێ ڤێ چهندێ پهيرهو ناكهن ئهڤا كاك فازل دهردبريت؟؟ ئهرێ بۆچي ههمى دهستههلاتێن عهلمانى دهزگهههكا ئاينييا ديار كرى يا ههى و ب ناڤێن جوداجودا؟؟، ئهرێ بۆ خاپاندن و سهردابرنا و شێليكرنا سيمايێ دورستێ دينێ ئيسلامێيه ئان نه؟؟.
لێ ئهگهر ئهڤ دهزگههه نههاتبيته دورست كرن بۆ گۆمانێ بێخته سهر كهسايهتييا مرۆڤى و دهزگههێن ئيسلامێ، بهلكى بۆ هندێ هاتييه دورست كرن دا ل ديف داخاز و پێدڤيێن دهستههلاتێ فهتوا بدهت و ب زانستێ ئيسلامێ خزمهتا رهوتێن سياسى يێن عهلمانييێن دهستههلاتدار بكهت، نموونه بۆ ڤێ چهندێ گهلهكن ژوانان:
د رِووسيادا ههتا دهستههلاتا رِووسى ژى ئهڤا فرشكێ خوه ماركسيزمى گرتى كۆمهكا مهلا ل خۆ كۆمكرييه بۆ شێواندنا شاشكا پاقژا خهباتكهرێن شيشانى و گونههباركرنا وان ب ئيرهابێ، و سيناريۆيا ئيستغلالكرنا دينى بۆ مهرهمێن خۆ يێن سياسى دئێته گۆتن بۆ بهرسينگرتنا تهيارێ ئيسلامى وپهيداكرنا تێكچۆنێ د ناڤ رِێزێن ئيسلاميياندا.
ئهڤێ دياردهيێ ل ههمى جيهانا عهرهبى و ئيسلامى نموونه يێن ههين، ههتا ئهڤى دهمى گۆتارێن گهلهك مهلايان ل باراپتر ژ دهولهتێن عهرهبى وئيسلامى جهێن دي دڤێت ژ رِێڤهبهرييا ئهوقافێ بێته وهرگرتن و ئهو تێدا بێته گۆتن يێ ژ چارچۆڤێ بهرژهوهنديێن دهستههلاتێ دهرنهكهڤيت.
ل ڤێرێ پسيار ئهوه ئهرێ چ دبێژنه ئهڤێ دياردهيێ؟
بهرههم ئينانا (وعاڤ السلاگين) كى چاڤدێرييێ لێ دكهت؟
ل ڤێرێ جهێ پرسيارێيه ئهرێ ئهڤ تهوزيفكرنه كى ژێ بهرپرسياره؟ ئيسلامى و پارت وبزاڤێن ئيسلامى؟ ئان عهلمانى ب ههمى رِهنگانڤه؟
ل ڤێرێ جهێ پرسيارێيه ئهرێ ئهگهر ستراتييجيهتا عهلمانييا ئهو بت ئهوا كاك فازل دبێژيت ئهر بۆچي پهبرهو ناكهن؟؟
ديسا كاك فازل دبێژيت دين بۆ ديندارا يه، لڤێرێ ئهز دبێژمه برايێ هێژا بۆجي هوين ناهێلين ئهڤ چهنده بێته پراكتيكرن د واقعێ ئهڤرۆكهدا بۆچي مايێ خو دمزگهفت و جهێن دينيدا دكهن.
ل دوماهيێ من دڤێت بێژم كاك فازلى ل دهستپێكا گوتارا خو ئهز بۆ خوندهڤانا دابوومه نياسين كو ئهز ئهندامهكێ پارتهكا ئيسلاما سياسي مه، مهخسهد بڤێ دانهنياسينێ چييه، ئهرێ بۆ هندێييه دا شێلاتيێ بێخيته هزرا خوندهڤانێ ئان بۆ چ بوو، ئهزا وهسا دبينم كو ئهڤه بهرگهريانهكه ژلايێ كاك فازلي دا گوتارا من لبهر خوندهڤاني رهش بكهت بهري بچيته دناڤ بابهتيدا و بهري بخوينيت، باشه ئهز بۆ خويندهڤان ديار بووم و من خو نه كو ئهز ئهندامهكێ پارتهكا ئيسلامييمه و ئهڤه بيرو بووچونێن منن و من بيروبۆچوونێن خو ب ئاشكهرايێ يێن دهربرين، لێ من دڤێت كاك فازل ژي جورئهتێ بدهته خو كا ئهو سهر ب چ لايهنێ سياسييه ، و كار بۆ چ پارت دكهت.
|